Rak płuc to groźna choroba nowotworowa, którą charakteryzują złe rokowania. W zdecydowanej większości przypadków pojawienie się tego schorzenia jest związane z paleniem papierosów.
Spis treści:
- Co to jest rak płuc?
- Rak płuc – przyczyny
- Rak płuc a palenie papierosów
- Palenie papierosów a inne nowotwory
- Źródła
Co to jest rak płuc?
Rak płuc (ang. lung cancer) to złośliwy nowotwór wywodzący się z nabłonka dróg oddechowych i charakteryzujący się niekontrolowanym wzrostem komórek w tkankach płucnych. Stanowi aż 90% wszystkich nowotworów płuc.
Wyróżniany jest:
- drobnokomórkowy rak płuc – rzadziej występujący,
- niedrobnokomórkowy raka płuc (np. rak płaskonabłonkowy i niepłoskonabłonkowy, w tym: gruczołowy, wielokomórkowy i inny) – postać dominująca.
Rak płuc to jedne z najczęściej wykrywanych nowotworów złośliwych zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Każdego roku diagnozowanych jest w Polsce około 21-23 tys. nowych przypadków, większość chorych to palacze tytoniu – nawet do 90% wszystkich typów histologicznych raka płuca wiąże się z paleniem czynnym lub biernym. W Polsce, niestety, mamy do czynienia z bardzo wysoką zachorowalnością oraz śmiertelnością z powodu raka płuc. Mimo dostępności do zaawansowanej diagnostyki oraz technik leczniczych, rokowania w przypadku tego nowotworu są złe – najczęściej diagnozowany jest w zaawansowanym stadium rozwoju; przeżycie pięcioletnie w Polsce wynosi nieco powyżej 14%.
Rak płuc – przyczyny
Główną przyczyną zachorowania na rak płuc jest działanie rakotwórczych składników dymu tytoniowego. Dotyczy to zarówno osób aktywnie palących papierosy jak i biernych palaczy, czyli osób, które narażone są na wdychanie dymu. Do pozostałych czynników, sprzyjających rozwojowi raka płuc, należą:
- fizyczne i chemiczne czynniki środowiskowe – szczególnie niebezpieczny jest kontakt z azbestem, radonem, związkami węglowodorowymi, chromem i arsenem;
- dziedziczone zmiany genetyczne, polimorfizmy genów uczestniczących w unieczynnianiu szkodliwych elementów dymu tytoniowego – nieprawidłowe działanie genów, których zadaniem jest wykrywanie i naprawa uszkodzeń DNA.
Inaczej mówiąc, odsetek palaczy oceniany na ok. 15% jest szczególnie dziedzicznie, predysponowany do rozwoju nowotworu płuc nowotworu w przypadku narażenia na dym papierosowy.
Rak płuc a palenie papierosów
Palenie tytoniu upowszechniło się w XX wieku. Dziś na świecie nikotyny i produktów tytoniowych używa ponad miliard osób. Dym tytoniowy zawiera ponad 4000 składników, w tym wiele rakotwórczych – Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (ang. International Agency for Research on Cancer – IARC) zidentyfikowała w nim obecność minimum 50 substancji kancerogennych. Rak płuca rozwija się u około 10 -20% palaczy, a ryzyko zachorowania wzrasta wraz z czasem oraz liczbą wypalanych papierosów, wyrażaną niekiedy w postaci tzw. paczkolat. 1 paczkorok definiowany jest jako wypalenie 1 paczki papierosów (20 sztuk) na dobę przez 1 rok, co odpowiada ok. 7300 papierosom wypalanym w ciągu roku.
Palenie papierosów a inne nowotwory
Palenie papierosów może przyczyniać się również do powstawania innego rodzaju chorób nowotworowych (nałogowemu paleniu papierosów przypisuje się aż 30% zgonów z powodu nowotworów).
Piśmiennictwo medyczne donosi o bardzo istotnym wpływie dymu tytoniowego na zachorowanie między innymi na:
- raka pęcherza moczowego,
- raka krtani,
- raka jamy ustnej (w tym raka języka, raka policzka itp.)
- raka przełyku oraz gardła.
Palenie papierosów jest również czynnikiem dodatkowym, przyczyniającym się do zachorowania na raka nerki, żołądka, jelita grubego czy szyjki macicy.
Źródła
- Modlińska Anna, Kowalczyk Anna, Rak płuca – epidemiologia, obraz kliniczny oraz społeczne następstwa choroby, Psychoonkologia 2016, 20 (2), 57–65.
- Zespół autorski pod redakcją Macieja Krzakowskiego i Jacka Jassema, Nowotwory płuca i opłucnej oraz śródpiersia, Onkologia w Praktyce klinicznej — edukacja 2019, tom 5, nr 1, 22-24.
- Słomska Ewelina (i in.), Rak płuca – 2021. Leczenie farmakologiczne, Polska Koalicja Pacjentów Onkologicznych, Warszawa, 06.2021.
- Kosacka Monika, Jankowska Renata, Epidemiologia raka płuca, Pneumonol. Alergol. Pol. 2007; 75: 76–80.
- Wojtasiński Zbiegniew, Badanie: predyspozycje genetyczne, a nie palenie papierosów powodem raka płuca u części pacjentów, online: https://naukawpolsce.pl/aktualnosci, dostęp: 21.09.2023.
