Strona główna » Baza wiedzy » Zespół Li-Fraumeni a nowotwory

Zespół Li-Fraumeni a nowotwory

Zespół Li-Fraumeni to zespół, którego występowanie związane jest głównie z mutacją genu TP53 w chromosomie 17. Osoby cierpiące na ten zespół charakteryzuje zwiększone ryzyko rozwoju niektórych nowotworów złośliwych.

Zespół Li-Fraumeni a nowotwory

Spis treści:

  1. Zespół Li-Fraumeni – co to jest?
  2. Zespół Li-Fraumeni – przyczyny
  3. Zespół Li-Fraumeni a nowotwory
  4. Leczenie nowotworów u osób LFS
  5. Zespół Li-Fraumeni – diagnostyka
  6. Zespół Li-Fraumeni – zapobieganie nowotworom
  7. Źródła

Zespół Li-Fraumeni – co to jest?

Zespół Li-Fraumeni (ang. Li-Fraumeni syndrome, LFS) jest zespołem uwarunkowanym dziedzicznie, po raz pierwszy opisanym przez Fredericka Li oraz Josepha Fraumeniego. Amerykańscy lekarze i badacze w 1969 roku w czasopiśmie „Annals of Internal Medicine” opisali charakterystyczny wzorzec rodzinnego występowania nowotworów wysuwając hipotezę, że może on wynikać z dziedzicznej predyspozycji do ich rozwoju.
Zespół Li-Fraumeni diagnozowany jest rzadko – szacuje się, że występuje u 1 na 20000 żywo urodzonych dzieci.

Zespół Li-Fraumeni – przyczyny

Zdecydowana większość przypadków zespół Li-Fraumeni (bo ok. 70%) związana jest z mutacją genu TP53 (kontrolującego procesy komórkowe, naprawę DNA oraz apoptozę), odpowiedzialnego za kodowanie białka p53 (związanego z mechanizmami przeciwnowotworowymi) w chromosomie 17. Za wystąpienie LFS rzadziej odpowiada mutacja w genie CHECK2, odpowiadającym na kontrolę cyklu komórkowego – w takiej sytuacji mówi się o zespole Li-Fraumeni typu 2.

Zespół Li-Fraumeni jest dziedziczony w sposób autosomalny dominujący; wystarczy jedna kopia zmutowanego genu odziedziczona od rodzica z LFS. Oznacza to, że dziecko, którego jeden z rodziców cierpi na LFS ma 50% szansę na odziedziczenie zespołu Li-Fraumeni. Warto jednak wiedzieć, że mutacja genetyczna wywołująca LFS może pojawić się spontanicznie – wówczas mamy do czynienia z mutacją de novo.

Zespół Li-Fraumeni a nowotwory

Osoby z zespołem Li-Fraumeni charakteryzuje większe prawdopodobieństwo zachorowania na różne typy nowotworów w młodym wieku. Szacuje się, że ryzyko rozwoju choroby o podłożu onkologicznym u kobiet z LFS wynosi około 90% a u mężczyzn – ok. 70%. Do nowotworów najczęściej związanych z zespołem Li-Fraumeni należą między innymi:

Rozwój choroby nowotworowej u osób z zespołem Li-Fraumeni przebiega podobnie jak u chorych bez mutacji w genach wywołujących LFS. Różnicę stanowi czas – w porównaniu z populacją ogólną, osoby z LFS mają znacznie większe ryzyko rozwoju nowotworu już w młodym wieku (często przed 30. rokiem życia), zwykle wiele lat wcześniej niż osoby bez dziedzicznej predyspozycji związanej z mutacją genu TP53.

Leczenie nowotworów u osób z LFS

Nowotwory występujące u osób z zespołem Li-Fraumeni zasadniczo leczy się z wykorzystaniem tych samych metod terapeutycznych, co u chorych bez tego zespołu. Wybór terapii zależy przede wszystkim od rodzaju nowotworu, jego lokalizacji, stopnia zaawansowania oraz stanu klinicznego pacjenta. Jednak w przypadku osób z LFS, konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności przy stosowaniu radioterapii, ponieważ osoby z germinalnym wariantem genu TP53 są bardziej podatne na rozwój kolejnych nowotworów, a promieniowanie jonizujące może dodatkowo zwiększać to ryzyko. Z tego względu, jeśli jest to możliwe i bezpieczne z punktu widzenia skuteczności leczenia, rozważa się ograniczenie stosowania radioterapii oraz innych procedur wykorzystujących promieniowanie jonizujące.

Zespół Li-Fraumeni – diagnostyka

Diagnostyka zespołu Li-Fraumeni rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego, podczas którego lekarz zwraca szczególną uwagę na występowanie chorób nowotworowych w rodzinie, zwłaszcza przypadków rozpoznanych w młodym wieku. Istotnym elementem postępowania diagnostycznego jest również wstępne badanie fizykalne, pozwalające ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta i zidentyfikować ewentualne niepokojące objawy.
W procesie diagnostycznym wykorzystywane są także badania obrazowe, które umożliwiają wykrycie zmian mogących wskazywać na rozwijający się proces nowotworowy. Należy jednak podkreślić, że same badania obrazowe nie pozwalają na potwierdzenie zespołu Li-Fraumeni. Rozpoznanie LFS opiera się głównie na badaniu genetycznym, którego celem jest wykrycie patogennego wariantu w genie związanym z rozwojem tego zespołu. Wynik badania genetycznego, w połączeniu z informacjami uzyskanymi z wywiadu rodzinnego i oceny klinicznej pacjenta, pozwala na postawienie właściwego rozpoznania.

Zespół Li-Fraumeni – zapobieganie nowotworom

Całkowite zapobieżenie wystąpieniu nowotworu u osób z zespołem Li-Fraumeni nie jest możliwe, jednak istotne jest ograniczenie ekspozycji na czynniki zwiększające ryzyko rozwoju choroby nowotworowej. Osobom z LFS zaleca się przede wszystkim całkowite zaprzestanie palenia tytoniu oraz unikanie spożywania alkoholu. Istotne znaczenie ma również prowadzenie zdrowego stylu życia, obejmującego zbilansowaną dietę oraz regularną aktywność fizyczną. Zaleca się także ograniczenie niepotrzebnej ekspozycji na promieniowanie jonizujące, wykorzystywane m.in. podczas badań rentgenowskich i tomografii komputerowej, a także unikanie nadmiernej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe pochodzące ze światła słonecznego. Czynniki te mogą prowadzić do uszkodzeń DNA, a u osób z patogennym wariantem genu TP53 mechanizmy odpowiedzialne za kontrolę odpowiedzi komórki na uszkodzenia DNA są zaburzone, co może sprzyjać powstawaniu i rozwojowi nowotworów.
Osoba z zespołem Li-Fraumeni powinna pozostawać pod stałą kontrolą lekarską oraz uważnie obserwować swój stan zdrowia. Każde niepokojące lub nowe symptomy, które mogą wskazywać na rozwój choroby nowotworowej, powinny być niezwłocznie skonsultowane z lekarzem.

Źródła

  1. Józefowicz Klaudia, Zespół Li-Fraumeni – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie, dostęp: 04.10.2026.
  2. Malkin David, Li-Fraumeni Syndorme, dostęp: 04.10.2026.
  3. Nowa Genetyka, Zespół Li-Fraumeni – rzadka choroba genetyczna, o której warto wiedzieć, dostęp: 04.10.2026.
  4. Schneider Katherine (i in.), Li-Fraumeni Syndorme, dostęp: 04.10.2026.