Guzki na tarczycy – czy to rak?

Zmiany na tarczycy mogą mieć charakter łagodny lub złośliwy. Dla wielu osób informacja o wykryciu guzka lub guzów tarczycy wiąże się z dużym stresem i obawą przed chorobą onkologiczną. Na szczęście większość zmian ma charakter łagodny – jedynie około 5% guzków na tarczycy okazuje się nowotworami złośliwymi. Dlatego po postawieniu diagnozy warto zachować spokój, dokładnie omówić wynik z lekarzem oraz dopytać o dalsze etapy diagnostyki i ewentualnego leczenia.
Guzki na tarczycy o charakterze łagodnym mają postać:

litą (wypełnione są komórkami),
torbieli (wypełnia je płyn),
płynowo-litą,
lito-płynową,
gąbczastą.

Nowotwory złośliwe tarczycy to:

rak brodawkowaty (łac. carcinoma papillare),
rak pęcherzykowy (łac. c. folliculare),
rak anaplastyczny (łac. c. anaplasticum),
rak niskozróżnicowany (łac. c. male diferentiatum),
rak rdzeniasty (łac. c. medulare).

Guzki na tarczycy – przyczyny

Nie do końca poznane są przyczyny guzków tarczycy. Zauważono, że ich rozwojowi mogą sprzyjać czynniki genetyczne – osoby, u których w rodzinie występowały guzki tarczycy, są bardziej narażone na ich wystąpienie. Na powstawanie zmian może mieć wpływ również niedobór jodu, narażenie organizmu na działanie promieniowania jonizującego czy choroba Hashimoto.

Guzki na tarczycy – objawy

W większości przypadków, bo aż w 95%, guzki tarczycy nie dają istotnych objawów klinicznych. W niektórych przypadkach większe zmiany wywołują objawy miejscowe, w postaci uczucia ucisku w miejscu ich wzrostu. Wówczas mogą pojawić się trudności w przełykaniu, duszność czy chrypka. Czasami chory odczuwa ból w okolicy tarczycy, który może promieniować aż do uszu. Niekiedy zmiany powodują zaburzenia w produkcji hormonów, czego następstwem są symptomy ogólnoustrojowe (typowe dla nadczynności lub niedoczynności tarczycy).

Guzki na tarczycy – diagnostyka

Podstawową metodą diagnostyki zmian tarczycy jest badanie ultrasonograficzne (USG). Jest to procedura tania, nieinwazyjna i powszechnie dostępna. Ponieważ guzki najczęściej nie powodują żadnych dolegliwości ani objawów klinicznych, są często wykrywane przypadkowo podczas badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn. Wiele osób przez całe życie może nie być świadomych obecności guzków w tarczycy (w Polsce nie prowadzi się ogólnokrajowego programu badań przesiewowych w kierunku raka tarczycy dla całej populacji).
Guzki tarczycy często występują jako postacie mnogie, dlatego każdy z nich podlega szczegółowej analizie i pomiarom. Podczas badania USG lekarz dokładnie ocenia każdą zmianę ogniskową, określając liczbę guzków, wielkość, budowę, oraz inne cechy mogące wskazywać na ich charakter. Bada również węzły chłonne szyjne, nadobojczykowe oraz podżuchwowe. W przypadku zmian łagodnych, specjalista ocenia ryzyko transformacji do formy złośliwej. Jeśli obraz ultrasonograficzny budzi wątpliwości lub wskazuje na zwiększone ryzyko nowotworu złośliwego, lekarz może zlecić wykonanie biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC) tarczycy. Dodatkową formą diagnostyki są badania laboratoryjne krwi obejmujące ocenę hormonów tarczycowych czy przeciwciała przeciwtarczycowe.

Guzki na tarczycy – biopsja

Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (BAC) jest podstawowym badaniem służącym do oceny charakteru guzków tarczycy. Mimo że należy do procedur inwazyjnych, jest badaniem bezpiecznym, szybkim i zazwyczaj dobrze tolerowanym przez pacjentów. Polega na pobraniu niewielkiej ilości komórek ze zmiany za pomocą bardzo cienkiej igły pod kontrolą ultrasonografii (USG). Uzyskany materiał jest następnie oceniany przez patomorfologa, a wynik badania pomaga określić charakter guzka i zaplanować dalsze postępowanie.
Biopsja zwykle nie wymaga znieczulenia, ponieważ wiąże się jedynie z niewielkim dyskomfortem porównywalnym do krótkiego ukłucia. W trakcie badania pacjent powinien pozostawać nieruchomo. Ryzyko wystąpienia powikłań jest niewielkie. Najczęściej mogą pojawić się niewielkie zasinienie, krwiak lub przejściowa bolesność w miejscu wkłucia, które zwykle ustępują samoistnie w ciągu kilku dni.
Wynik badania cytologicznego uzyskanego podczas biopsji stanowi podstawę do podjęcia dalszych decyzji diagnostycznych i terapeutycznych.

Guzki na tarczycy – leczenie

Sposób postępowania w przypadku guzków tarczycy zależy przede wszystkim od ich charakteru. Większość guzków łagodnych nie wymaga leczenia, a jedynie regularnej kontroli. Pacjenci pozostają pod obserwacją lekarską i wykonują okresowe badania USG z częstotliwością ustaloną przez lekarza. Celem kontroli jest monitorowanie wielkości oraz cech zmian i wczesne wykrycie ewentualnych nieprawidłowości. Duże guzy wywołujące objawy (zwłaszcza w przypadku ucisku na przełyk lub tchawicę) mogą być wskazaniem do leczenie operacyjnego.
Odmiennego postępowania wymagają guzki o charakterze złośliwym. Rozpoznanie nowotworu tarczycy stanowi wskazanie do leczenia, którego zakres jest dobierany indywidualnie do rodzaju nowotworu i stopnia zaawansowania choroby. Najczęściej obejmuje ono leczenie operacyjne, a w wybranych przypadkach również dodatkowe metody terapeutyczne oraz dalszą opiekę specjalistyczną.

Źródła

Krawiec Kinga, Podstawowe zagadnienia dotyczące diagnostyki guzków tarczycy w dobie wzrastającej częstości występowania chorób endokrynologicznych oraz onkologicznych, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2021, Tom 27, Nr 1, 50–53.
Miśkiewicz Piotr, Guzki tarczycy, dostęp; 01.06.2026.
Ruchała Marek (i in.), Diagnostyka zmian ogniskowych tarczycy u osób dorosłych i wskazania do leczenia operacyjnego. Omówienie I części Rekomendacji Polskich Towarzystw Naukowych oraz Narodowej Strategii Onkologicznej 2022, dostęp: 03.06.2026.

Guzki na tarczycy – czym są?