Strona główna » Baza wiedzy » Dietetyk onkologiczny – kto to jest?

Dietetyk onkologiczny – kto to jest?

Dobrze zaplanowane żywienie w przebiegu choroby o charakterze onkologicznym nie jest sposobem na „zagłodzenie” nowotworu ani zamiennikiem leczenia. Jego zadaniem jest przede wszystkim wspieranie organizmu w czasie, kiedy jest on szczególnie obciążony. Odpowiednia podaż energii pomaga ograniczać skutki niedożywienia, wspiera utrzymanie masy mięśniowej i może ułatwiać organizmowi radzenie sobie z wyzwaniami związanymi z chorobą i terapią. Dlatego tak ważne jest, aby stan odżywienia pacjenta był oceniany już od momentu rozpoznania choroby i monitorowany w trakcie leczenia. W tym procesie bardzo przydatna jest pomoc doświadczonego dietetyka onkologicznego.

Dietetyk onkologiczny

Spis treści:

  1. Żywienie w chorobie nowotworowej
  2. Niedożywienie pacjentów onkologicznych
  3. Dietetyk onkologiczny – kto to jest?
  4. Dietetyk onkologiczny – na co zwrócić uwagę?
  5. Dietetyk onkologiczny – uwaga na oszustów!
  6. Źródła

Żywienie w chorobie nowotworowej

Leczenie choroby nowotworowej to proces, w którym znaczenie ma nie tylko terapia ukierunkowana bezpośrednio na schorzenie, ale również odpowiednie wspieranie organizmu w czasie jej trwania. Jednym z ważnych elementów tego wsparcia jest sposób żywienia.
W trakcie choroby oraz terapii onkologicznej, wiele osób zmaga się z utratą masy ciała, brakiem apetytu, nudnościami, wymiotami, biegunkami, zaparciami, zmianą smaku lub zapachu, a także problemami z przełykaniem czy bolesnością jamy ustnej. W tym trudnym czasie, organizm potrzebuje odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych, aby móc się regenerować i goić.
Żywienie w chorobie nowotworowej nie powinno sprowadzać się wyłącznie do zasady „jeść zdrowo”. Sposób odżywiania powinien być dopasowany do aktualnego stanu zdrowia, rodzaju nowotworu, zastosowanego leczenia, występujących objawów oraz tego, ile pożywienia chory jest rzeczywiście w stanie przyjąć. W niektórych sytuacjach ważniejsze od wielkości pojedynczego posiłku jest dostarczenie odpowiedniej ilości energii i białka w ciągu całego dnia.

Niedożywienie pacjentów onkologicznych

Właściwie dobrana dieta może pomóc odpowiadać na problemy pojawiające się podczas leczenia. Niedożywienie u pacjentów onkologicznych często przyczynia się do wydłużenia hospitalizacji i wiąże się z większym ryzykiem wystąpienia powikłań takich jak np.:

  • zakażenie i gorsze gojenie się ran,
  • infekcje wirusowe i bakteryjne układu moczowego i oddechowego,
  • problemy z prawidłowym funkcjonowaniem nerek,
  • zaburzenia pracy układu pokarmowego.

Metaanaliza i przegląd systematyczny opublikowane w 2025 roku w czasopiśmie „BMC Cancer” wykazały częstość występowania niedożywienia u pacjentów onkologicznych zgodnie z kryteriami Global Leadership Initiative on Malnutrition (GLIM). Analizą objęto 65 badań, w tym 45 badań kohortowych i 20 badań przekrojowych, obejmujących łącznie 31 330 pacjentów z chorobą nowotworową. Wykazano, że niedożywienie występowało u ok. 41% pacjentów, przy czym umiarkowane niedożywienie stwierdzano u ok. 19%, a ciężkie u ok. 20% pacjentów.

Dietetyk onkologiczny – kto to jest?

Jak wspomniano wcześniej, leczenie nowotworu to nie tylko walka z samą chorobą. To również dbałość o człowieka, który przez cały proces leczenia potrzebuje siły, energii i odpowiedniego wsparcia. Żywienie nie zastąpi operacji, leków ani innych terapii onkologicznych, ale może stanowić istotną część kompleksowej opieki nad pacjentem.
W przypadku znacznego pogorszenia stanu odżywienia i ogólnej kondycji chorego, może dojść do konieczności odroczenia rozpoczęcia leczenia lub czasowego odstąpienia od jego kontynuowania do momentu poprawy stanu pacjenta. Dlatego warto, aby osoby cierpiące na choroby o podłożu nowotworowym skonsultowały swój jadłospis z dietetykiem onkologicznym – specjalistą, który zajmuje się żywieniem osób zmagających się z chorobą nowotworową. Układając jadłospis, dietetyk bierze pod uwagę nie tylko rodzaj nowotworu, jego lokalizację, ale również zastosowane leczenie, przebyte operacje oraz ogólny stan pacjenta. Ustala zapotrzebowanie na energię oraz poszczególne składniki odżywcze. Dzięki niemu, sposób żywienia może być lepiej dopasowany do aktualnych możliwości i potrzeb organizmu. Dietetyk onkologiczny może również współpracować z lekarzem oraz pozostałymi członkami zespołu medycznego, aby żywienie stanowiło odpowiednie uzupełnienie prowadzonego leczenia.

Dietetyk onkologiczny – na co zwrócić uwagę?

Wybierając dietetyka do pracy z pacjentem onkologicznym, warto zwrócić uwagę nie tylko na samo wykształcenie, ale również na doświadczenie w pracy z osobami chorującymi na nowotwory. Istotne jest, aby specjalista znał zasady żywienia klinicznego i rozumiał, jak nowotwór oraz poszczególne metody leczenia mogą wpływać na stan odżywienia chorego. Dobry dietetyk powinien dostosować zalecenia do konkretnej osoby, jej możliwości, wyników badań, rodzaju leczenia oraz pojawiających się dolegliwości.
Wybierając dietetyka onkologicznego, warto więc weryfikować jego kompetencje z zakresu onkologii i żywienia klinicznego oraz doświadczenie w pracy z pacjentami poddawanymi chemioterapii, radioterapii i po zabiegach operacyjnych. Ważne jest także, aby dietetyk nie traktował swojej pomocy jako alternatywy dla leczenia onkologicznego. Jego zadaniem jest wspieranie pacjenta poprzez odpowiednio dobrane żywienie, a w razie potrzeby współpraca z lekarzem i pozostałymi specjalistami prowadzącymi terapię.

Dietetyk onkologiczny – uwaga na oszustów!

W dobie powszechnego dostępu do Internetu, pacjenci onkologiczni mogą natrafić na wiele informacji dotyczących rzekomych „cudownych” diet i metod mających prowadzić do wyleczenia choroby nowotworowej. Szczególną ostrożność należy zachować wobec osób, które obiecują wyleczenie nowotworu za pomocą odpowiedniej diety, ziół, suplementów lub innych, niepotwierdzonych metod. Często przekaz ten opiera się na pojedynczych, niezweryfikowanych historiach lub obietnicach szybkich efektów, a proponowane preparaty są jednocześnie oferowane do zakupu.
Niezwykle groźne są bardzo restrykcyjne diety, które prowadzą do eliminowania dużych grup produktów spożywczych bez odpowiednich wskazań medycznych. Wśród pacjentów onkologicznych wciąż funkcjonuje między innymi przekonanie, że „cukier karmi raka”, a całkowite wyeliminowanie cukru z diety może doprowadzić do zahamowania lub wyleczenia choroby. To nieprawda – samo wyeliminowanie cukru z diety nie powoduje „zagłodzenia” nowotworu ani nie stanowi metody jego leczenia, choć może, tak jak w przypadku ludzi zdrowych, przyczyniać się do lepszej kondycji organizmu chorego.
Szczególnie niebezpieczne może być stosowanie restrykcyjnych diet u osoby, która już w wyniku choroby lub leczenia traci masę ciała i jest zagrożona niedożywieniem. Nieuzasadnione ograniczenia pokarmu mogą dodatkowo utrudniać dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych. Podobnie należy zachować ostrożność w przypadku suplementów i preparatów ziołowych. Ich naturalne pochodzenie nie oznacza automatycznie, że są bezpieczne. Niektóre substancje mogą wchodzić w interakcje z lekami stosowanymi w leczeniu nowotworów, dlatego ich przyjmowanie powinno być wcześniej skonsultowane z lekarzem. Obietnice „cudownego leczenia” czy zachęcanie do rezygnacji z terapii zaleconej przez lekarza zawsze powinny być sygnałem ostrzegawczym. W chorobie nowotworowej niewłaściwe zalecenia mogą prowadzić nie tylko do pogorszenia stanu odżywienia, ale również do opóźnienia lub przerwania skutecznego leczenia, dlatego krytyczne podejście do niesprawdzonych metod ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa chorego.

Źródła

  1. Jodkiewicz Magdalena, Żywienie w chorobach nowotworowych, dostęp: 03.10.2023.
  2. Solecka Małgorzata, Leczenie żywieniowe w onkologii – cele i rola, dostęp: 04.10.2026.
  3. Zhang Jinhui (I in.), Global epidemiological characteristics of malnutrition in cancer patients: a comprehensive meta-analysis and systematic review, BMC Cancer. 2025, 19;25(1):1191.