Biopsja wątroby, czyli pobranie fragmentu narządu do badania patomorfologicznego, jest złotym standardem w rozpoznawaniu wielu chorób, w tym nowotworów. Biopsję wykonuje się wtedy, gdy analiza mikroskopowa wątroby jest konieczna do postawienia diagnozy, określenia stopnia zaawansowania schorzenia i wyboru odpowiedniego leczenia. Uzyskane w ten sposób informacje są kluczowe dla zaplanowania dalszego postępowania terapeutycznego.
Spis treści:
- Biopsja wątroby – co to za badanie?
- Biopsja wątroby – jak się robi to badanie?
- Biopsja wątroby – co wykrywa?
- Biopsja wątroby a nowotwór
- Biopsja wątroby – ile trwa?
- Biopsja wątroby – czy boli?
- Biopsja wątroby – przeciwwskazania
- Biopsja wątroby – powikłania
- Źródła
Biopsja wątroby – co to za badanie?
Biopsja wątroby to badanie, które jest niezwykle ważne w wykrywaniu schorzeń narządu. Polega na pobraniu fragmentu wątroby, który następnie poddawany jest badaniu patomorfologicznemu. Po raz pierwszy została przeprowadzona w 1883 roku przez Paula Ehrlicha, który uzyskał fragment tkanki wątroby do badań mikroskopowych – procedura jednak miała charakter eksperymentalny, daleki od współczesnych standardów.
Wyróżniamy:
- przezskórną gruboigłowa biopsję wątroby,
- przezskórną cienkoigłową biopsję wątroby,
- biopsję wątroby z dojścia przez żyłę szyjną,
Biopsję wątroby wykonuje się w sytuacji, gdy wyniki badań obrazowych, biochemicznych lub serologicznych sugerują obecność choroby wątroby i konieczne jest potwierdzenie wstępnej diagnozy. Badanie to przeprowadza się w celu diagnostyki patomorfologicznej, oceny stopnia stłuszczenia narządu, zwłóknienia czy aktywności zapalno-martwiczej. Dzięki niemu, lekarz może określić nie tylko rodzaj i stopień zaawansowania chorób narządu, ale również monitorować efektów leczenia schorzeń czy stanu wątroby po przeszczepieniu. Decyzję o wykonaniu procedury podejmuje się indywidualnie, rozważając ryzyko związane z zabiegiem oraz korzyści płynące z uzyskania dokładnych informacji o stanie wątroby.
Biopsja wątroby – jak się robi to badanie?
Najpowszechniejszą metodą pobrania materiału tkankowego wątroby do badania patomorfologicznego jest biopsja przezskórna. W trakcie procedury pacjent leży na plecach lub lewym boku z ręką ułożoną za głową. W pierwszej kolejności lekarz określa dokładne położenie wątroby (często z pomocą aparatu USG). Następnie znieczula skórę i tkanki w miejscu wkłucia. Po uzyskaniu odpowiedniego znieczulenia wprowadza igłę biopsyjną, którą pobiera niewielki bioptat do badania mikroskopowego. Następnie, w miejsce wkłucia zakładany jest opatrunek. Co ważne, po zabiegu pacjent powinien przez kilka godzin pozostawać w pozycji leżącej, najczęściej na prawym boku. W kolejnych dniach zaleca się oszczędzający tryb życia i unikanie większego wysiłku.
Biopsja laparoskopowa polega na pobraniu fragmentu tkanki wątroby przy użyciu laparoskopu – cienkiego narzędzia wprowadzanego do jamy brzusznej przez niewielkie nacięcia w skórze. Dzięki kamerze lekarz może dokładnie obejrzeć wątrobę i precyzyjnie pobrać materiał do badania.
Biopsja wątroby z dostępu przez żyłę szyjną polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do żyły szyjnej, a następnie poprowadzeniu go przez naczynia krwionośne aż do wątroby. Przez cewnik pobiera się niewielki fragment tkanki do badania, co pozwala ocenić stan wątroby bez konieczności bezpośredniego nakłuwania jej przez skórę brzucha.
Biopsja wątroby – co wykrywa?
Biopsja wątroby umożliwia wykrycie schorzeń narządu, takich jak np.:
- niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby,
- pierwotna marskość żółciowa wątroby,
- zapalenie wątroby typu B lub C,
- choroba Wilsona,
- hemachromatoza,
- autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
- pierwotne zapalenie dróg żółciowych.
Biopsja wątroby a nowotwór
Biopsja wątroby jest nieocenionym badaniem pozwalającym zdiagnozować nowotwory narządu – znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy istnieje podejrzenie pierwotnych zmian ogniskowych o charakterze nowotworowym takich jak np. rak wątrobowokomórkowy (ang. hepatocellular carcinoma, HCC) czy nowotwory zewnątrz- i wewnątrz wątrobowe dróg żółciowych (CCC, CCA, ang. cholangiocarcinoma, z komórek gruczołów lub ich przewodów ). Procedura jest wskazana, gdy wyniki badań obrazowych, takich jak USG, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny (które przecież nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie rozpoznania) są niepokojące. Biopsja wątroby jest również wskazana w diagnostyce zmian mogących stanowić przerzuty nowotworowe m.in. z raka jelita grubego, trzustki, żołądka, piersi czy płuc.
Biopsja wątroby pozwala nie tylko na zdiagnozowanie nowotworu rozwijającego się w narządzie, ale również na ocenę charakteru zmian wykrytych wcześniej w badaniach obrazowych. Pozwala odróżnić zmiany łagodne od złośliwych oraz określić typ i stopień złośliwości nowotworu, co jest kluczowe dla dalszego leczenia – wynik biopsji umożliwia dobór odpowiedniej strategii leczenia onkologicznego zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i wytycznymi klinicznymi (leczenie operacyjne, chemioterapia, leczenie celowane czy immunoterapia).
Biopsja wątroby – ile trwa?
Biopsja przezskórna wątroby jest krótkim zabiegiem i zazwyczaj trwa kilkanaście minut. Sam moment wkłucia igły i pobrania fragmentu tkanki zajmuje bardzo mało czasu – najczęściej tylko kilka sekund. Reszta procedury obejmuje przygotowanie pacjenta, znieczulenie oraz kontrolę po pobraniu materiału. Dzięki temu całe badanie przebiega sprawnie i nie wymaga długiego pobytu w sali zabiegowej. Biopsja laparoskopowa wątroby trwa około 60 minut, a biopsja z dojścia przez żyłę szyjną nawet do 90.
Biopsja wątroby – czy boli?
Biopsja wątroby zwykle nie jest bolesna, ponieważ wykonuje się ją w znieczuleniu miejscowym (wyjątkiem jest zabieg biopsji laparoskopowej, który przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym). Jeśli pacjent jest pobudzony, lekarz może podać mu dożylnie leki uspokajające. W trakcie zabiegu badany może odczuwać jedynie krótkotrwały dyskomfort lub lekkie ukłucie w momencie wprowadzania igły. Czasami pojawia się też uczucie ucisku lub rozpierania w trakcie pobierania materiału. Po zabiegu może wystąpić niewielki ból w okolicy wkłucia lub pod prawym łukiem żebrowym, ale zazwyczaj jest on łagodny i szybko ustępuje.
Biopsja wątroby – przeciwwskazania
Biopsji wątroby zwykle nie wykonuje się u osób w podeszłym wieku (zwłaszcza po 75. roku życia), szczególnie gdy choroba wątroby ma łagodny, powoli postępujący przebieg i wynik badania nie wpłynąłby na dalsze leczenie (warto przy tym pamiętać, że ryzyko wystąpienia powikłań u osób starszych jest większe niż w populacji osób młodych). Badanie nie jest także wykonywane u chorych cierpiących na poważne schorzenia, takie jak np. zaburzenia krzepnięcia krwi czy nasilona żółtaczka. Przeciwwskazaniem do przeprowadzania biopsji wątroby jest również wodobrzusze oraz stan ropny pęcherzyka żółciowego i okolic wątroby. Procedury nie przeprowadza się u osób z torbielami i naczyniakami wątroby.
Bardzo rzadko badanie wykonuje się u kobiet w ciąży – robi się to tylko w przypadku, kiedy potencjalna korzyść procedury przeważa nad możliwymi powikłaniami.
Biopsja wątroby – powikłania
Biopsja wątroby jest badaniem inwazyjnym, które niesie za sobą niewielkie ryzyko powikłań, do których należy ból brzucha, niewielki krwiak na wątrobie czy przejściowy spadek ciśnienia tętniczego. Rzadko dochodzi do groźnych powikłań, takich jak np. krwawienie wewnętrzne, przebicie płata wątroby czy naruszenie sąsiednich narządów.
Źródła:
- Inglot Marcin, Biopsja wątroby – co to jest?, dostęp: 23.04.2026.
- Wiercińska Magdalena, Biopsja wątroby, dostęp: 23.04.2026.
- Hartleb Marek (i in.) , Znaczenie biopsji wątroby w praktyce klinicznej — rekomendacje Sekcji Hepatologicznej Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, dostęp: 23.04.2026.
- Milkiewicz Piotr, Biopsja wątroby, dostęp: 24.04.2026.
